Logo SantriDigital

berbakti pada orangtua

Khutbah Jumat
A
Arif Balya
3 Mei 2026 5 menit baca 1 views

أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ، سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ...

أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ، سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِيْنَ. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ. أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللهِ، أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ. قَالَ اللهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ الْكَرِيْمِ: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ. Ma’asyiral Muslimin rahimakumullah… Dinten menika, mugi-mugi Allah Ta’ala tansah nuntun kula lan panjenengan sedaya nindakaken ibadah ingkang leres, kanthi manah ingkang ikhlas lan tumindak ingkang sae. Ing kesempatan ingkang mulya menika, kula ajak panjenengan sedaya kanthi lembut, nanging kanthi rasa ingkang jeru, kados ta nggadahi tangis ing mripat lan getun ing manah, kanggé ngengeti sepundi agunge sih pangapure lan katresnan Allah. Nanging, sak derengipun, sumangga kula lan panjenengan sedaya ngingeti satunggaling perkara ingkang menawi katindakaken kanthi abai, badhe dados gegoresaning jiwa, lan dados sebab pitakonan ing alam akhirat. Perkara menika, inggih menika *berbakti dumateng tiyang sepuh*. Panjenengan dalem Allah Subhanahu wa Ta’ala sampun paring dhawuh ing salebeting Al-Qur’an: وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا . وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا (QS. Al-Isra’ [17]: 23-24) Artosipun: *“Lan Pangeran Paduka sampun paring dhawuh, mundi boten nedahaken sinten-sinten, kejawi namung Panjenengan, lan kedah nindakake kabecikan dumateng kalih tiyang sepuh. Menawi salah satunggalipun utawi kekalihipun sampun sepuh ing ngarsanipun panjenengan, sampun ngantos panjenengan ngucapaken ‘uh’ (keluh kesah) dumateng kekalihipun, lan sampun ngantos panjenengan nggendham utawi nglarani manahipun, lan ucapaken kalih kekalihipun kanthi pangucap ingkang mulya. Lan andhapaken sikil panjenengan kanggé (ngurmati) kekalihipun saking welas asih, lan amucala: ‘Dhuh Pangeran kawula, mugi Panjenengan paringi welas asih dumateng kekalihipun, kados ingkang sampun kelampahan dumateng kawula nalika taksih alit.”* Menawi panjenengan remenaken tembung-tembung menika... "jangan mengeluh sedikitpun", "jangan membentak", "ucapilah perkataan yang mulia", "rendahkanlah dirimu karena kasih sayang"... Menapa panjenengan kraosaken ing manah panjenengan? Kados pundi bating kula lan panjenengan nalika mangertos dhawuh menika? Kados ta Allah Ta’ala ngersakaken kita ngrasakaken batihipun tiyang sepuh nalika ngopeni kita ing wekdal taksih alit. Nalika ngasihi tanpa ngenteni bales, nalika ngopeni kanthi sabar ngantos kita saged jumeneng piyambak. Sumangga dipun raosaken... Nalika kita taksih bayi, nembe tangis, sinten ingkang tangi tangi medal nganti subuh? Ibunda. Sinten ingkang nggendhong, mimikaken, ngedusi, mbok menawi ngantos dipun cak-caki najis, nanging boten naté nggresula? Ibunda. Ingkang mbapak, nyambut damel kanthi kapeksa, supados kebutuhan kula lan panjenengan saged kecukupan, supados kula lan panjenengan saged sekolah, saged mangan kanthi layak. Menapa kita naté mangertos batihipun tiyang sepuh? Menapa kita naté ngrumiyambi batedipun tiyang sepuh? Ma’asyiral Muslimin rahimakumullah… Nalika panjenengan sampun saged mlampah, sampun saged makaryo, sampun saged mbangun urip piyambak... Kadang-kadang, kita lali. Lali kaleh lelampahan-lelampahan ingkang sampun dipun liwati tiyang sepuh kanggé kita. Kadang-kadang, nalika tiyang sepuh nyuwun pirsa kabar kita, utawi nyuwun tulung, kita nggresula. Kula ngucapaken "kita" amargi kula ugi kalebet wonten ing klompok niku. "Ah, kapan kulo saget istirahat?" "Kapan kulo saget boten di ganggu?" Kalimat-kalimat menika, menawi medal saking bibir kita, menapa panjenengan ngertos, menika ibarat tusukan keris ing manahipun tiyang sepuh? Kathah wekdal, kita ngginakaken wekdal kita lan bandha kita kanggé kemewahan, kanggé kesenengan ingkang saged musna. Nanging, nalika kanggé ngancani tiyang sepuh, nalika kanggé nulungi tiyang sepuh, kita kok ngirit-ngirit wekdal lan bandha. Rasulullah Shallallahu ‘alaihi wa sallam sampun paring pitedah ingkang jeru sanget: رَغِمَ أَنْفُهُ، ثُمَّ رَغِمَ أَنْفُهُ، ثُمَّ رَغِمَ أَنْفُهُ، قِيلَ: مَنْ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: مَنْ أَدْرَكَ أَبَوَيْهِ عِنْدَ الْكِبَرِ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَيْهِمَا فَلَمْ يَدْخُلِ الْجَنَّةَ (HR. Muslim) Artosipun: *"Hina ia, kemudian hina ia, kemudian hina ia! Para sahabat bertanya: "Siapa itu, wahai Rasulullah?" Beliau bersabda: "Yaitu orang yang mendapati kedua orang tuanya (atau salah satunya) dalam keadaan tua, lalu ia tidak bisa (menyebabkan ia) masuk surga."* Menawi panjenengan remenaken tembung "hina ia"... Menapa panjenengan kersa dados tiyang ingkang hina? Menapa panjenengan kersa dados tiyang ingkang kelangan kesempatan emas kanggé mlebet suwarga, namung amargi abai dumateng tiyang sepuh? Allah Ta’ala sampun negesaken agenging urmat tiyang sepuh, ngantos kalungguhanipun sami kaliyan agenging urmatipun Allah Ta’ala. Menapa saged kita nampi rahmat Allah, menawi kita nggadhahi sesel dumateng tiyang ingkang sampun nglairaken, ngopeni, lan ngorbanaken menapa kemawon kanggé kita? Dados, mugi-mugi malih kula lan panjenengan sedaya kanthi manah ingkang katrajang rasa luput lan getun, sumangga intos-intos manah. Pira suwene wekdal ingkang sampun kula lan panjenengan paringaken dumateng kekasih ingkang langkung agung saking tiyang sepuh, inggih menika Allah Ta’ala? Pira suwene kula lan panjenengan nindakaken printahipun kanthi ikhlas lan tumemen? Menapa panjenengan ngertos, menawi rahmat Allah menika jembaripun langkung ageng saking semanten agening rasa kuciwa tumrap tiyang sepuh amargi kelalaian kita? Ma’asyiral Muslimin rahimakumullah… Ayooo... Kula ajak panjenengan sedaya, kanthi rasa ingkang sami sanget, kados ta wonten ngeres ing manah, kados ta wonten adem ing jero dada. Kula ajak panjenengan sedaya ngrangkul tiyang sepuh panjenengan menawi sak menika taksih wonten. Cium tangane. Ucapaken "matur nuwun" kanthi manah ingkang tulus. Nyuwun ngapuro menawi kathah kalepatan ingkang kula lan panjenengan tindakaken. Menawi tiyang sepuh sampun mendhetan, sumangga kita elingaken dhiri piyambak, pados pangapunten saking Allah atas nami tiyang sepuh. Menawi panjenengan sampun nate ngucapaken "uh" utawi nggendham manahipun, sumangga panjenengan ngetenaken dhiri panjenengan. Menapa panjenengan ngertos, mbok menawi cekapaken wekdal menika Allah paring kesempatan malih dumateng kita kanggé nindakaken kabecikan marang tiyang sepuh. رَّبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا (QS. Nuh [71]: 28) Sumangga kita paringaken wekdal sakwetawis, menawi taksih wonten bapak utawi ibu ingkang saged dipun paringi pitados, dipun paringi pitadosaken kabar. Menawi sampun sedo, sumangga kita dongaaken. Allahuma ya Allah, mugi panjenengan paringi rahmat ingkang ageng dumateng tiyang sepuh kula lan sedaya tiyang sepuh kaum muslimin. Paringono pangapunten saking sedaya kalepatan. Lan mugi panjenengan tampi sedaya amal sae-ne, lan mugi panjenengan paringaken ing suwarga ingkang mulya. Aamiin. بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ، وَنَفَعَنِيْ وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ. أَقُوْلُ قَوْلِيْ هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيْمَ لِيْ وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ فَاسْتَغْفِرُوْهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ.

Bagikan artikel ini

Artikel Lainnya

Lihat semua →