sifat-sifat yang merusak pahal ibadah atau pahala amal
Khutbah Jumat
S
saleem arofik
2 Mei 2026
4 menit baca
0 views
الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين، نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ ل...
الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين، نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ.
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللهِ، أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ. قَالَ اللهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ الْكَرِيْمِ: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ.
Para pini sepuh, bapak-bapak, ibu-ibu, sederek-sederek sedaya ingkang tansah dipunrahmati Allah.
Sumangga kula dherekaken tansah muji syukur dumateng Allah Ta'ala ingkang murenahaken rahmat, menapa malih ingkang sampun paring kanikmatan gesang ing dinten ingkang mulya menika. Sholawat saha salam mugi tansah ka-curahaken dumateng junjungan kita, Kanjeng Nabi Muhammad Shallallahu 'alaihi wa sallam, dalah kulawarga saha para sahabatipun.
Ing dinten Jumuah ingkang penuh berkah menika, kula dherekaken sarta kula piyambak nindakaken wasiat takwa, sumangga kita tansah ajrih dumateng Allah. Sabda Rasulullah Shallallahu 'alaihi wa sallam:
”اتَّقُوا اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتُمْ، وَأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وَخَالِقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ.”
Artosipun: "Sami ajrih-lah dumateng Allah ing pundi kemawon Panjenengan nuju wonten, anutana keblabaran kalih kabecikan, sumambi keblabaran menika badhe nglebur dosa. Ugi, madhepana dumateng sesami kanthi budi pekerti ingkang sae."
(HR. Tirmidzi: 1987, Ahmad: 21390)
Menapa sebabipun kita dipunwelingi supados ajrih dumateng Allah kanthi leres? Amargi ibadah ingkang sampun kita lampahi kanti susah payah, wiwit saking sholat, ngaji, zakat, ngantos haji, menapa malih amal-amal sanesipun, menawi madosi sanes ridhonipun Allah lan dipunrusak dening sifat-sifat ingkang wingit, sedaya kesaenan menika saged muspro, ilang tanpa tilas. Menika ingkang kedah kita waspadani, nggih menika sifat-sifat ingkang saged ngrusak pahala amal ibadah.
Wonten ing salebeting Al-Qur'an, Allah Ta'ala paring uninga supados kita tansah waspada:
"وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ ۚ أُولَـٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ"
Artosipun: "Lan ojo sira padha kaya wong kang lali marang Allah, temah Allah ndadekake lali marang awak-awak dhewe. Wong-wong iku ateges wong kang pada fasiq (ora gelem manut)." (QS. Al-Hasyr: 19)
Lali dumateng Allah, menika salah satunggaling penyakit ati ingkang saged ngicalaken berkahipun ngamal. Menawi kita nglampahi ibadah kanti lali menawi ingkang dipununjukaken menika namung dumateng Allah, menapa malih kanti niat sanes ingkang sanesipun keridhoanipun Allah, betapa nggresahipun manah menika.
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah...
Betapa awonipun menawi ibadah ingkang kita lakoni, kanti nguras tenaga, nguras bandha, malah ngrusak ganjaran ingkang badhe kita tampi. Salah satunggaling sifat ingkang saged ngrusak pahala ibadah inggih menika *ria* utawi pamer. Niat kang awon menika dados menapa kemawon ingkang kita lampahi luhur ing paningale Allah. Kanjeng Nabi Muhammad Shallallahu 'alaihi wa sallam bersabda:
”إِنَّ أَوَّلَ النَّاسِ يُقْضَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَيْهِ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ، فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا، قَالَ: فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا؟ قَالَ: قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ، قَالَ: كَذَبْتَ، وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِأَنْ يُقَالَ: جَرِيءٌ، فَقَدْ قِيلَ، ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي جَهَنَّمَ.”
Artosipun: "Setenanipun tiyang ingkang dipunadili langkung rumiyin wonten dinten kiamat menika tiyang ingkang mati syahid. Lajeng dipunaken, dipunparingaken nikmat-nikmatipun, lajeng Panjenenganken. Dipunsukaken pitakenan: 'Kowe nindakake opo kalih nikmat iku?' Tiyang menika calathu: 'Kula perang nindakaken Panjenengan ngantos kula pejah syahid.' Allah ngendika: 'Engkon kowe ngapusi. Ning kowe perang, amarga supaya wong-wong calathu yen kowe kuwi wani. Kabeh pancen wis dicelathu. Banjur dipundawuhaken, lajeng dibekta mlebet dateng neraka.' "
(HR. Muslim: 1905)
Pramila, tiyang ingkang nglampahi sedaya amal ibadah namung supados dipununjukaken dening tiyang sanes, supados dipunpuji, supados dipunreken wong luhur, menika tiyang ingkang ngrusak piyambak agaminipun. Sedaya kesaenanipun dados sia-sia, awit niatipun sanes keridhoanipun Allah.
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah...
Sifat awon sanes inggih menika *ujub* utawi gumun dhateng piyambak, lan *'ajab* utawi ngrasa gumagus. Menawi kita sampun nindakaken ngamal, lajeng kita rumaos sampurna, rumaos langkung sae tinimbang tiyang sanes, menika sampun dados pratandha lelara ingkang mbahaya. Allah Ta'ala ngendika:
"وَلَا تَمُنُّوا عَلَيْنَا ۖ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ"
Artosipun: "Lan ojo sira padha aweh pamrih marang Ingsun marga anggonmu wis Islam, sak temene Allah iku kang paring pamrih marang sira, amarga Panjenengane wis nuduhake dalan marang sira ing babagan iman, yen sira pancen wong kang temen." (QS. Al-Baqarah: 180)
Rasa gumun dhateng piyambak saged ngicalaken rasa andhap asor dumateng Allah. Rasa gumagus sanget mbebayani amargi saged ngicalaken ngelmu minangka ibadah dumateng Allah. Punapa malih menawi anggenipun nglampahi ngamal awit saking rasa gumagus menika, sedaya badhe muspra.
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah...
Ingkang pungkasan, sumangga kita tansah mawas dhiri. Menawi kita nindakaken ngamal ibadah, kedah tansah niat ingkang tulus, namung kanggé Allah. Aja ngantos kesaenan kita dipunrusak dening sifat-sifat ingkang Wingit. Sedaya ingkang kita lampahi menika amanah saking Allah, kedah dipunlampahi saking manah ingkang ikhlas. Kados pundi menawi sakmenika kita nindakaken ngamal kanti ikhlas, nanging sak sampunipun menika kita kleres, nggadahi sipat ingkang ala. Sedaya kesaenan menika saged muspra. Ingkang langkung wigatos, kita kedah tansah mohon pitulungan dumateng Allah supados dipunparingaken manah ingkang bersih, tansah ikhlas, tansah ajrih sarta rindu dumateng Allah.
Mugi-mugi Allah Ta'ala paring pangapuro saking sedaya dosa-dosa kita, paring padhang manah kita supados saged nindakaken ibadah kanthi tulus saha leres. Mugi-mugi Allah paring kasekten marang kita supados saged merangi hawa napsu, sarta saged dados kawulanipun ingkang langkung sae.
بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ، وَنَفَعَنِيْ وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ. أَقُوْلُ قَوْلِيْ هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيْمَ لِيْ وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ فَاسْتَغْفِرُوْهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ.