NASKAH CERAMAH ISLAM
* Tema: Shalat Istisqa (Nyuwun Jawah dhumateng Gusti Allah)
* Gaya Orasi: Standar Profesional
* Basa: Jawa Halus (Krama Inggil)
* Target Audiens: Umum / Masyarakat Desa
* Durasi: ±15 Menit
---
1. Salam Pembuka
---
2. Muqaddimah
أَمَّا بَعْدُ:
فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ الْعَزِيزِ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ:
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي.
---
3. Sapaan & Pendahuluan
Para sesepuh, pinisepuh, para alim ulama, saha para tokoh masyarakat ingkang satuhu kinabekten.
Bapak Kepala Desa dalasan sedaya jajaran perangkat desa ingkang minulya.
Bapak-bapak, ibu-ibu, para kadang tani, para panyambut damel, tuwin sedaya jamaah ingkang dipun rahmati dening Gusti Allah SWT.
Langkung rumiyin, sumangga kula lan panjenengan sedaya sami ngaturaken raos puji miwah syukur dhumateng ngarsa dalem Allah Subhanahu wa Ta'ala. Awit saking rahmat, taufik, sarta hidayah-Ipun, wonten ing kalodhangan menika kita sedaya pinaringan kasarasan, karaharjan, sarta kiyatipun iman, saengga saged kempal manunggal wonten ing majelis ingkang insya Allah kebak kaberkahan menika.
Shalawat saha salam mugi tansah katur kunjuk dhumateng junjungan kita, Nabi Agung Muhammad ﷺ, sumrambah dhumateng kulawarganipun, para shahabatipun, sarta para pendherekipun ingkang tansah istiqomah ngugemi margining agami dumugi dinten kiyamat.
Para jamaah ingkang minulya,
Nalika mangsa ketiga ngerak lumampah dangu, kita sedaya sami nyekseni kahanan ingkang mrihatosaken wonten ing sakiwa tengen kita. Siti-siti ing sabin sami nela, sumur-sumur wiwit asat, tetuwuhan garing mboten saged mekar, sarta lepen-lepen sami kirang toyanipun. Para kadang tani ngraosaken bingung amargi taneman mbetahaken toya, dene toya kagem kabetahan padintenan kemawon ugi winates.
Kahanan ingkang kados makaten menika asring damel manah was-was lan kuwatos. Nanging, minangka tiyang ingkang gadhah iman, menapa ingkang kedah kita lampahi nalika ngadhepi paceklik lan ketiga dangu menika? Agami Islam ingkang sampurna sampun paring pitedah ingkang luhur, bilih toya lan jawah menika murni panguwasanipun Gusti Allah. Salah satunggaling margi ingkang dipun syariataken dening Kanjeng Nabi Muhammad ﷺ inggih menika nglampahi Shalat Istisqa—nyuwun jawah kanthi ngasoraken dhiri ing ngarsanipun Allah Ta'ala.
---
4. Pembahasan Utama ingkang Mendalam
Wonten ing kalodhangan menika, wonten tigang perkawis wigatos ingkang badhe kita pirembag sesarengan ngenani Shalat Istisqa:
#### Poin 1: Hakekat lan Falsafah Shalat Istisqa minangka Wujud Pasrah Diri dhumateng Gusti Allah
Para rawuh ingkang kinurmatan,
Tembung Istisqa kanthi basa tegesipun nyuwun toya ngunjuk utawi nyuwun jawah. Dene miturut syariat, Shalat Istisqa inggih menika shalat sunnah rong rakaat ingkang dipun tindakaken kanthi bebarengan wonten ing papan binukak kagem nyuwun dhumateng Allah supados mandhapaken jawah nalika mangsa paceklik. Hukumipun Shalat Istisqa menika Sunnah Mu'akkadah (sunnah ingkang sanget dipun anjuraken).
Shalat Istisqa mulangaken dhumateng kita bilih manungsa menika asline apes, ringkih, lan mboten gadhah daya kekiyatan menapa-menapa. Sanadyan kita gadhah teknologi ingkang canggih, traktor ingkang sae, lan bibit ingkang unggul, sedaya mboten badhe wonten asilipun menawi Gusti Allah mboten mandhapaken tirta rahmat saking langit.
Gusti Allah sampun paring dhawuh wonten ing Al-Qur'an Surat Al-A’raf ayat 57:
وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ
Artosipun: "Lan Panjenengane (Allah) kang ngutus angin minangka kabar kabungahan sadurunge teka rahmate (udan); nganti nalika angin mau nggawa mega kang abot, Ingsun giring mega iku tumuju marang bumi kang mati, banjur Ingsun mudhunake banyu udan ing tanah iku, banjur Ingsun wetokake kanthi banyu mau maneka warna woh-wohan."
Nalika Kanjeng Nabi Muhammad ﷺ nindakaken Shalat Istisqa, panjenenganipun mboten tindak kanthi busana ingkang gemebyar utawi gumunggung, nanging kanthi kahanan ingkang kebak tawadhu'.
Shahabat Ibnu Abbas radhiyallahu 'anhuma nyariosaken wonten ing hadits shahih riwayat Imam Abu Dawud lan At-Tirmidzi:
خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَاضِعًا مُتَبَذِّلًا مُتَخَشِّعًا مُتَضَرِّعًا حَتَّى أَتَى الْمُصَلَّى
Artosipun: "Rasulullah ﷺ miyos (tumuju papan shalat) kanthi kebak rasa tawadhu' (ngasorake dhiri), nganggo sandhangan kang prasaja, kanthi khusyuk, sarta nyenyuwun kanthi sanget nganti tekan papan shalat."
Wonten ing mriki kita mangertosi, Shalat Istisqa sanes namung upacara formalitas, nanging wujud ngakeni kalepatan lan ngasoraken bathuk ing ngarsanipun Dzat Ingkang Maha Kuwaos.
---
#### Poin 2: Istighfar, Taubat, lan Zakat minangka Kunci Mbikak Lawang Rahmat saking Langit
Para jamaah ingkang dipun mulyaaken dening Allah,
Wonten ing piwulang Islam, mandhege jawah lan tebihing rahmat asring gadhah gayutan kaliyan dosa, maksiat, sarta kelalaian manungsa. Nalika manungsa sampun supe dhumateng Gusti Allah, remen laku dhalim, padudon antar tangga teparo, lan nahan hak-hakipun tiyang sanes, langit saged katutup saking berkah.
Pramila, kunci utama supados Gusti Allah kersa mandhapaken jawah inggih menika Istighfar lan Taubat.
Gusti Allah nyariosaken dhawuhipun Nabi Nuh 'alaihissalam wonten ing Surat Nuh ayat 10 dumugi 12:
فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا (10) يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا (11) وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا (12)
Artosipun: "Mula Ingsun ngendika (marang kaum): Nyuwuna pangapura marang Pangeranira, satemene Panjenengane iku Maha Pangapura. Niscaya Panjenengane bakal ngirimake udan kang deres marang sira, lan Panjenengane bakal ngakehake bandha lan anak-anakira, sarta nganakake kebon-kebon lan kali-kali kanggo sira."
Kajawi istighfar, perkawis ingkang kedah dipun gatosaken dening masyarakat padesan inggih menika ngenani zakat lan sedekah. Menawi para tani panen pari, jagung, utawi asil bumi sanesipun, sampun ngantos supe ngedalaken zakat tetanèn (zakat asil bumi) nalika sampun nggayuh nishabipun.
Kanjeng Nabi Muhammad ﷺ sampun ngemutaken wonten ing hadits shahih riwayat Ibnu Majah:
وَلَمْ يَمْنَعُوا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ إِلَّا مُنِعُوا الْقَطْرَ مِنَ السَّمَاءِ، وَلَوْلَا الْبَهَائِمُ لَمْ يُمْطَرُوا
Artosipun: "Lan ora pisan-pisan sawijining kaum nahan (ora ngetokake) zakat saka bandhane, kajaba udan saka langit bakal ditahan kanggo dheweke; lan yen ora amarga anane kewan-kewan ternak, mesthi dheweke ora bakal diparingi udan babar pisan."
Hadits menika dados piweling ingkang cetha sanget tumrap kita sedaya. Menawi kita kepengin siti kita subur, panen lancar, lan toya mbludak, sumangga kita resiki bandha kita lumantar zakat, infaq, sarta sedekah. Sampun ngantos kita cethil utawi padudon babagan wates siti lan warisan ingkang saged ngilangi berkahing gesang.
---
#### Poin 3: Tata Cara, Adab, lan Sunnah-sunnahipun Shalat Istisqa
Para sedherek sedaya ingkang kinurmatan,
Supados Shalat Istisqa ingkang kita lampahi saged jumbuh kaliyan sunnah Rasulullah ﷺ lan dipun ijabahi dening Allah SWT, wonten tata cara saha adab ingkang kedah dipun gatosaken:
1. Persiapan Sadurunge Shalat:
Para ulama nganjuraken supados para imam utawi pamong desa ngajak warganipun siyam (puasa) 3 dumugi 4 dinten sadurunge Shalat Istisqa. Warga dipun ajak tobat, ngathak-athak sedekah, ngilangaken pasulayan (rukun kaliyan tangga teparo), lan mbalekaken barang ingkang dhalim.
2. Kempal ing Tanah Lapang:
Shalat Istisqa luwih utama dipun tindakaken wonten ing papan binukak (tanah lapang utawi alun-alun desa), kanthi ngajak sedaya lapisan masyarakat: tiyang sepuh, para nem-neman, ibu-ibu, lare-lare alit, ngantos kewan ternak ugi saged dipun bekta ing pinggiring lapangan minangka wujud kepasrahan makhluk dhumateng Gusti.
3. Pelaksanaan Shalat Kalih Rakaat:
Shalat Istisqa menika rong rakaat kados dene Shalat Id:
* Wonten ing rakaat kapisan takbir kaping pitu (7) sak bibare takbiratul ihram.
* Wonten ing rakaat kapindho takbir kaping lima (5) sak bibare takbir qiyam.
* Maos surat kanthi swanten ingkang cetha (jahr).
4. Khutbah lan Maos Istighfar:
Sasampunipun shalat, khatib maos khutbah ingkang isinipun kathah-kathah maos istighfar, ngajak tobat, lan nyenyuwun dhumateng Allah kanthi ngadhep kiblat.
5. Sunnah Mbalik Sandhangan (Mbalik Selendang/Sorban):
Nalika khatib ndonga ngadhep kiblat, dipun sunnahaken mbalik rida' (kemul, sorban, utawi selendang) ingkang tengen dipun pindhah ngiwa, lan ingkang nginggil dipun pindhah ngandhap. Menika dipun wastani Tafa'ul—minangka simbol lan pangajab mugi-mugi kahanan ingkang awrat lan paceklik menika dipun walik dening Gusti Allah dados kahanan ingkang kebak berkah, subur, lan makmur.
Kados riwayat saking Abdullah bin Zaid radhiyallahu 'anhu:
رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَسْقِي، وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ
Artosipun: "Kula nyekseni Kanjeng Nabi ﷺ nyuwun udan (Shalat Istisqa), lan panjenenganipun mbalikake kain selendange (sorbane)." (HR. Al-Bukhari).
---
5. Kesimpulan & Penutup
Para jamaah ingkang satuhu kinurmatan,
Minangka dudutan (kesimpulan) saking menapa ingkang sampun kita pirembag:
1. Shalat Istisqa menika piwulang syariat kagem ngakeni kamursidan manungsa lan panguwasanipun Gusti Allah ingkang mutlak tumrap sedaya alam.
2. Mandhape jawah menika raket sanget gayutanipun kaliyan resiking manah, anggen kita taubat, ngathakaken istighfar, sarta ngedalaken zakat lan sedekah.
3. Shalat Istisqa kedah dipun leksanakaken kanthi adab ingkang luhur, khusyuk, tawadhu', saha rukun bebarengan wonten ing satunggaling manah.
Pramila, sumangga kita sedaya sami mbikak lawanging manah. Mangga kita resiki paseduluran wonten ing desa kita, singkiraken cecongkrah, luwari hak-hakipun tiyang sanes, lan sesarengan ngurip-urip tobat nasuha. Mugi-mugi Allah Subhanahu wa Ta'ala kersa nampi panyuwunan kita lan mandhapaken tirta rahmat ingkang nggadhahi mupangat tumrap sabin, tetanen, sumur, sarta pagesangan kita sedaya.
Sumangga kita pungkasi kanthi ndonga nyuwun jawah dhumateng Gusti Allah SWT:
---
#### Doa Nyuwun Jawah (Doa Istisqa):
اللَّهُمَّ أَسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا، مَرِيئًا مَرِيعًا، نَافِعًا غَيْرَ ضَارٍّ، عَاجِلًا غَيْرَ آجِلٍ.
(Duh Allah, mugi Paduka paring jawah dhumateng kita sedaya, jawah ingkang paring pitulungan, ingkang nyegeraken, ingkang nyuburaken, ingkang paring mupangat tanpa mbebayani, jawah ingkang enggal tumurun lan mboten kasep. Duh Allah, paringana toya rahmat, sanes toya siksa, sanes toya risak, sanes toya pagebluk, lan sanes toya bena. Duh Allah, mugi Paduka sirami para kawula Paduka sarta kewan-kewan raja kaya Paduka, sumrambahaken rahmat Paduka, lan gesangaken malih bumi Paduka ingkang sampun mati menika).
---
#### Doa Kafaratul Majelis:
---
#### Salam Penutup: