اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ
الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ، وَبِهِ نَسْتَعِيْنُ عَلَى أُمُوْرِ الدُّنْيَا وَالدِّيْنِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ اْلأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ، نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى اٰلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَالتَّابِعِيْنَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلىَ يَوْمِ الدِّيْنِ.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا الله وَحْدَه لَاشَرِيْكَ لَهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ اْلمُبِيْن. وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَـمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ صادِقُ الْوَعْدِ اْلأَمِيْن.
أَمَّا بَعْدُ فَيَا أَيُّهَا الْحَاضِرُوْنَ: اِتَّقُوا اللهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوْتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُوْنَ. فَقَالَ اللهُ تَعَالَى:
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا كُوْنُوا قَوَّامِيْنَ لِلّٰهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ عَلَى اَلَّا تَعْدِلُوا اِعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِتَقْوَى وَاتَّقُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌ بِمَا تَعْمَلُوْنَ
Duhai para jamaah Jumat ingkang pinaringan rahmat saha ridha saking Gusti Allah Ta'ala, monggo kita sami nginggilaken raos syukur dumateng ngarsanipun Allah SWT, awit saking pinten-pinten nikmat lan hidayah ingkang sampun dipun paringaken dumateng kita sedaya. Shalawat saha salam mugi tansah konjuk dumateng junjungan kita Nabi Agung Muhammad SAW, dumateng keluarganipun, para sahabatipun, dumugi yaumil qiyamah.
Wonten ing kalodhangan siang menika, khatib mranjat minbar badhe ngajak dumateng jamaah sedaya, langkung rumiyin mangga kita sami netepi taqwa dumateng Allah SWT. Taqwa ingkang sak estu-estunipun, inggih punika kanthi nindakaken sedaya prentah-prentah-ipun lan ninggalaken sedaya larangan-larangan-ipun.
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah,
Gesang ing alam dunya menika minangka papan ujian. Saking sedaya ujian ingkang dipun adhepi dening umat manungsa ing mangkin, wonten satunggaling penyakit batin ingkang sanget mbebayani tumrap kerukunan lan keadilan sosial, inggih punika fenomena raos sengit, drengki, saha kasmaran kebencian (shana'an) ingkang ndadosaken manungsa wuta saking nilai-nilai keadilan.
Sering kita tingali ing gesang sakinten dinten, bilih raos seneng lan boten seneng asring dados ukuran tumindak adil. Manawi tiyang menika dipun remeni, mila sedaya kelepatanipun dipun apunten. Nanging kosok wangsulipun, manawi tiyang menika dipun sengiti, dipun musuhi, utawi beda golongan, mila sedaya kasaenanipun badhe dipun lebur, malah dipun fitnah lan dipun dzalimi. Tumindak menika cetha mboten trep kaliyan tuntunan agami kita.
Ptikan ayat ingkang nembe kita waos saking Surat Al-Maidah ayat 8, Gusti Allah Ta'ala sampun maringi pitedah ingkang cetha banget:
"He wong-wong kang padha iman, padha dadi sira kabeh wong kang tetep jejeg marang Allah, dadi seksi kanthi adil. Lan sira kabeh ajar-ajar supaya rasa sengit marang sawijining golongan ora ndadekake sira kabeh tumindak ora adil. Padha adila sira kabeh, awit adil iku luwih cedhak marang taqwa. Lan padha taqwaha marang Allah, saktemene Allah iku Maha Ugi Mirsani marang apa kang sira kabeh tindakake."
Subhanallah... Ayat menika nyukani piwulang ingkang luar biasa luhuripun. Gusti Allah ngelingaken bilih raos sengit utawi kasmaran dhumateng sawijining kaum, mboten pareng dados alesan utawi jalaran kita tumindak zhalim utawi mboten adil. Rasa duka, rasa gething, rasa gela, kedah dipun kendhaleni kanthi iman lan akal sehat. Keadilan kedah tetep dipun tegakaken, sanajan menika tumrap tiyang ingkang kita sengiti, utawi malah tumrap dhiri kita piyambak lan keluarga kita.
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah,
Kagalihipun para ulama tafsir nerangaken bilih ayat menika mandhap minangka prinsip dhasar penegakan hukum lan etika sosial ing Islam. Keadilan Islam menika sipatipun universal. Adil mboten mandheg amargi beda suku, beda golongan, beda pilihan, utawi amargi wonten raos benci ing antawisipun manungsa.
Rasulullah SAW piyambak tansah paring tuladha, bilih nalika ngadili lan tumindak, Panjenenganipun tansah njagi garis keadilan, sanajan dhateng tiyang kafir Quraisy ingkang dados musuhipun. Lajeng kados pundi dene kita, umatipun, asring gampang katarik dening hawa nafsu amargi perkawis-perkawis ingkang sak untara? Mangga kita instropeksi dhiri. Sampun pinten kathahipun paseduluran ingkang pedhot, sampun pinten kathahipun fitnah ingkang sumebar, amargi manungsa nututi hawa napsunipun lan ninggalaken pitedah keadilan Al-Qur'an?
Mugi-mugi Allah SWT tansah ngreksa manah kita saking penyakit benci, drengki, lan srei. Mugi-mugi kita tansah dipunparingi kekiyatan supados saged dados abdi ingkang adil, ingkang tansah nebihaken hawa nafsu, lan tansah nindakaken kasaenan kanthi tulus ikhlas mergi saking Allah Ta'ala.
بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ، وَنَفَعَنِيْ وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ. أَقُوْلُ قَوْلِيْ هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ الْعَظِيْمَ لِيْ وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ فَاسْتَغْفِرُوْهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
Khutbah Kedua
اللهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وِعَلَى اَلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَسَلِّمْ تَسْلِيْمًا كِثيْرًا.
أَمَّا بَعْدُ فَياَ اَيُّهَا النَّاسُ اِتَّقُوااللهَ فِيْمَا أَمَرَ وَانْتَهُوْا عَمَّا نَهَى
وَاعْلَمُوْا أَنَّ اللهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيْهِ بِنَفْسِهِ وَثَـنَّى بِمَلآ ئِكَتِهِ بِقُدْسِهِ وَقَالَ تَعاَلَى إِنَّ اللهَ وَمَلآئِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلىَ النَّبِى يآ اَيُّهَا الَّذِيْنَ آمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا.
اللهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلِّمْ وَعَلَى آلِ سَيِّدِناَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى اَنْبِيآئِكَ وَرُسُلِكَ وَمَلآئِكَةِ اْلمُقَرَّبِيْنَ وَارْضَ اللّهُمَّ عَنِ اْلخُلَفَاءِ الرَّاشِدِيْنَ أَبِى بَكْرٍ وَعُمَر وَعُثْمَان وَعَلِى وَعَنْ بَقِيَّةِ الصَّحَابَةِ وَالتَّابِعِيْنَ وَتَابِعِي التَّابِعِيْنَ لَهُمْ بِاِحْسَانٍ اِلَىيَوْمِ الدِّيْنِ وَارْضَ عَنَّا مَعَهُمْ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ.
اَللهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَاْلمُؤْمِنَاتِ وَاْلمُسْلِمِيْنَ وَاْلمُسْلِمَاتِ اَلاَحْيآءُ مِنْهُمْ وَاْلاَمْوَاتِ اللهُمَّ أَعِزَّ اْلإِسْلاَمَ وَاْلمُسْلِمِيْنَ وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَاْلمُشْرِكِيْنَ وَانْصُرْ عِبَادَكَ اْلمُوَحِّدِيَّةَ وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَ الدِّيْنَ وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَ اْلمُسْلِمِيْنَ وَ دَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّيْنِ وَاعْلِ كَلِمَاتِكَ إِلَى يَوْمَ الدِّيْنِ.
اللهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا اْلبَلاَءَ وَاْلوَبَاءَ وَالزَّلاَزِلَ وَاْلمِحَنَ وَسُوْءَ اْلفِتْنَةِ وَاْلمِحَنَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ عَنْ بَلَدِنَا اِنْدُونِيْسِيَّا خآصَّةً وَسَائِرِ اْلبُلْدَانِ اْلمُسْلِمِيْنَ عآمَّةً يَا رَبَّ اْلعَالَمِيْنَ.
رَبَّنَا آتِناَ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى اْلآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ. رَبَّنَا ظَلَمْنَا اَنْفُسَنَا وَاإنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ اْلخَاسِرِيْنَ.
عِبَادَاللهِ! إِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِاْلعَدْلِ وَاْلإِحْسَانِ وَإِيْتآءِ ذِي اْلقُرْبىَ وَيَنْهَى عَنِ اْلفَحْشآءِ وَاْلمُنْكَرِ وَاْلبَغْي يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ وَاذْكُرُوا اللهَ اْلعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوْهُ عَلىَ نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ