اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى أَشْرَفِ الأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِينَ، سَيِّدِنَا وَمَوْلَانَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ. أَمَّا بَعْدُ.
Bapak-bapak, Ibu-ibu, jamaah sekalian ingkang kulo kurmati, mugi-mugi tansah pinaringan sehat wal afiat. Alhamdulillah, sore niki kulo lan panjenengan sedoyo taksih diparingi umur, diparingi nikmat sehat, lan sing paling penting: dompet e taksih isi, senajan kadhang-kadhang yo mung kari e-KTP karo poto mantan.
Menawi numpak pit montor rante ne kendor,
Dipuntoto nganggo paku ben tetep kenceng.
Senajan urip kadhang krasa kendor lan ndodor,
Ojo lali sedekah ben ati dadi adhem kenceng.
Leres nopo leres, Jamaah? Kadhang-kadhang niki, urusan sedekah, kulo lan panjenengan niku rodok-rodok "kreatif" alesan e. Nek dikon nyumbang masjid, tangan niki rasane koyok dipaku ning jubin, abot banget. Tapi, giliran Ono tukang bakso liwat, utowo ono diskon 50 persen ning mal, laaah... tangane langsung sat-set, gupuh ngetokno dompet koyok pendekar turun gunung. Padahal, mbok yo dibalik, sedekah sing ikhlas, insya Allah barokah e ngantos tekan akhirat.
Kanjeng Nabi Muhammad ﷺ nate ngendika babagan sedekah niki, supados kulo lan panjenengan ora eman-eman ngetokno bondo kagem lillahi ta'ala. Perumpamaan tiyang sing medit karo sing loman niku diibarataken kaleh Gusti Allah kados tiyang ingkang nggowo klambi wesi.
مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُنْفِقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ عَلَيْهِمَا جُنَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ مِنْ ثُدِيِّهِمَا إِلَى تَرَاقِيهِمَا، فَأَمَّا الْمُنْفِقُ فَلَا يُنْفِقُ إِلَّا سَبَغَتْ -أَوْ وَفَرَتْ- عَلَى جِلْدِهِ حَتَّى تُخْفِيَ بَنَانَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ، وَأَمَّا الْبَخِيلُ فَلَا يُنْفِقُ شَيْئًا إِلَّا لَصِقَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَكَانَهَا، فَهُوَ يَسْتَوْسِعُهَا فَلَا تَتَسَوَّعُ
(Muttafaqun 'Alaih)
Artine: Perumpamaan wong sing medit karo wong sing sedekah, iku koyok wong loro sing nganggo klambi wesi seko dhadha tekan gulu. Wong sing sedekah, saben-saben arep sedekah, klambi wesi iku longgar nganti nutupi driji lan pokoke. Ning wong sing medit, saben arep sedekah, klambi wesi iku malah nge-ket, ra gelem longgar, dipeksa piye wae tetep sesak.
Lah niki lho, jamaah! Wong medit niku saking ra gelem e ngetokno duit, uripe malah dadi sesak piyambak. Dikira bondo sing disimpen ra gelem disedekahno iku bakal nguntungake, jebule malah dadi "beban" ning ati. Koyo tiyang mangan sambel trasi, pedhes e kroso neng mburi. Urip nggawa bondo akeh ning ra gelem amal, rasane yo koyok uwong sing nggawa wedhus 10 tapi ra duwe kandang, bingung dewe ngurusine!
Gusti Allah ugi sampun negesaken ing dalem Al-Qur'an:
Artine: Perumpamaan wong-wong sing nginfakake bandane ing dalem dalan e Allah, iku koyok sebutir wiji sing nuwuhake pitu tangkai, ing saben-saben tangkai ana satus wiji. Allah ngelipatgandakake marang sapa wae sing dikehendaki-ne, lan Allah iku Maha Luas tur Maha Mengetahui.
Wah, luar biasa niki! Investasi neng endi, bapak-bapak? Reksadana? Saham? Crypto? Opo arisan PKK? Mboten wonten investasi sing bathi-ne tikel pitu atus persen, kejawi investasi akhirat liwat sedekah! Nek panjenengan nandur wiji siji, metune pitu tangkai, saben tangkai isi satus, dadi pitu atus. Kados dene bapak-bapak tuku es teh icip-icip tapi dibayar sak pabrik-pabrik e, bathi tenan! Tapi ya ojo niyat sedekah mergo pengen sugih tok, mundak dadi "karyawane" sedekah, niyat e sing lillah ta'ala mawon, masalah rejeki mundhak, niku bonus saking Gusti Allah sing Maha Pemurah.
Sayyidina Ali bin Abi Thalib karramallahu wajhah ugi nate ngendika kanthiaken kalimat ingkang banget ngenani manah:
Nah, lho! Jarene Sayyidina Ali, bandha ben gak gampang entek ora jelas (kayata kanggo ndandani motor sing rosak, utowo nggo mbayar denda tilang), rumaksane nganggo sedekah. Malah sing lara, disaranake sedekah. Kadhang wonten tiyang loro, loro untu, milih menyang dhokter gigi mbayar ratusan ewu gelem, tapi dikon kotak amal mlebu sepuluh ewu rasane kok ya ndredek, koyok arep dicabut untune. Padahal sedekah niku tambane ati lan tambane penyakit.
Kisahipun wonten satunggaling tiyang sugih sing medit banget, duka sinten asmane, sing penting dudu kulo utowo jamaah mriki nggih. Dheweke duwe prinsip: "Bondoku ya bondoku, opo jariku." Ning pas deknene lara parah, ditakoni dhokter, "Kapan panjenengan kersa ngetokno sedekah?" Dheweke mangsuli, "Sesuk, Dok, nek kulo wis mari." Jarene dhokter, "Wah, mbok menawa sesuk sing teka malah malaikat Izrail, dudu tukang pos." Akhire? Pas tilar dunyo, bandane sing numpuk-numpuk diperebutake anake, malah dinggo tukon motor sport sing akhire malah tabrakan neng prapatan. Allahu Akbar, eman banget, sing golek kesel, sing seneng-seneng malah liyane, sing sing duwe bondha kari gigit jari neng alam barzah!
Pramila, jamaah sekalian, ayo wiwit dino iki, wiwit detik iki, kulo lan panjenengan dados tiyang sing loman. Ora kudu nunggu sugih dhisik nembe sedekah. Wong ora sugih wae iso sedekah, minimal nganggo eseman sing manis marang sedulur, mergo senyum niku yo sedekah. Tapi eling, mesem e ojo pas sedih utowo pas nagih utang, mundak disangka wong waras sing rada kendo.
Mugi-mugi Allah SWT tansah mbukak manah kulo lan panjenengan, diparingi rejeki ingkang berkah, kathah, lan gampang dipuninfakaken wonten dalanipun Allah.
Allahumma ya Allah, ya Rabbana, jadikanlah harta yang kami miliki sebagai penolong kami menuju surga-Mu, bukan sebagai beban yang menyeret kami ke neraka-Mu. Berikanlah keikhlasan di hati kami, dan jadikanlah sedekah kami sebagai pelebur dosa-dosa kami.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ